گامی نو در ارتقای قراردادهای EPC کشور
انتشار فاز نخست «پیشنویس پیوستهای اسناد همسان پیمان طراحی، مهندسی، تأمین مصالح و تجهیزات، ساختمان و نصب (EPC)»
قراردادهای طراحی، مهندسی، تأمین مصالح و تجهیزات، ساختمان و نصب (EPC)، ستون فقرات اجرای پروژههای بزرگ نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهی و زیربنایی کشور به شمار میروند. با انتشار نسخه جدید اسناد همسان پیمان EPC از سوی سازمان برنامهوبودجه، ضرورت بررسی دقیق، تحلیل تخصصی و تبیین ابعاد اجرایی این اسناد بیش از گذشته احساس میشد؛ ضرورتی که میتواند نقش مهمی در کاهش اختلافات قراردادی، افزایش شفافیت و ارتقای کیفیت اجرای پروژهها ایفا کند. در همین راستا، انجمن صنفی کارفرمایی شرکتهای مهندسی و پیمانکاری نفت، گاز و پتروشیمی (اپک) در چارچوب تفاهمنامه سهجانبه منعقدشده با مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و کمیسیون خدمات فنی مهندسی و احداث اتاق ایران، اجرای یک پروژه پژوهشی جامع را با هدف بررسی، تحلیل و ارائه راهنمای تدوین پیوستهای اسناد همسان پیمان EPC در دستور کار قرار داد. این پژوهش با حضور حدود ۳۰ نفر از برجستهترین متخصصان حوزههای حقوق، قراردادها، مدیریت پروژه، مهندسی و صنعت، طی بیش از ۹۰ جلسه تخصصی و با صرف بیش از ۳۰۰۰ نفر-ساعت فعالیت علمی، کارشناسی و پژوهشی انجام شد و از جامعترین مطالعات صورتگرفته درباره اسناد جدید EPC کشور به شمار میرود. فاز نخست این پژوهش، به بررسی و تحلیل ده پیوست اولویتدار اسناد همسان پیمان اختصاص یافته و پیوستهای شماره ۱ تا ۸ و همچنین پیوستهای ۱۱ و ۱۲ را در بر میگیرد. هدف از اجرای پژوهش، تدوین راهنمای تهیه پیوستهای منضم به قرارداد همسان پیمان EPC بهصورت بیطرفانه و مبتنی بر متن قرارداد مذکور با استفاده از متدولوژیهای
علمی بوده است. در این راهنما، ضمن ارائه توصیهها و پیشنهادات ارشادی، خطوط اصلی تدوین که تخطی از آنها به مفهوم تخطی از مفاد قرارداد خواهد بود بهروشنی بیان شدهاند. از مهمترین ویژگیهای این پژوهش میتوان به بهرهگیری همزمان از مطالعات تطبیقی بر پایه استانداردهای بینالمللی نظیر FIDIC و ICC و نیز استفاده از تجربیات عملی مدیران پروژه، پیمانکاران، مشاوران و حقوقدانان کشور اشاره کرد. نتیجه این رویکرد، تدوین مجموعهای است که ضمن انطباق با شرایط حقوقی و اجرایی ایران، از بهترین رویههای بینالمللی نیز الهام گرفته و میتواند بهعنوان مرجعی کاربردی برای مدیران، کارفرمایان، پیمانکاران، مشاوران و سایر فعالان صنعت مورد استفاده قرار گیرد. در این فاز، موضوعات کلیدی از جمله ساختار مالی قرارداد، فهرستبها و نرخ عوامل، مدیریت تغییرات، تعدیل قرارداد، نظام پرداختها، بیمه، تضامین و اعتبارات اسنادی، وظایف و اختیارات مشاور کارفرما، آموزش و سایر الزامات اجرایی با رویکردی تحلیلی بررسی شده است. وجه تمایز این پژوهش آن است که صرفاً به معرفی مفاد اسناد جدید اکتفا نکرده، بلکه با شناسایی ابهامات، خلأهای اجرایی و چالشهای احتمالی، پیشنهادهای متعددی برای رفع ابهامات در قالب راهنمای تدوین پیوستها ارایه کرده است؛ پیشنهادهایی که میتواند در بازنگریهای آتی اسناد همسان پیمان مورد توجه سیاستگذاران و مراجع تدوینکننده قرار گیرد. این دستاورد، حاصل راهبری و اجرای پژوهش توسط انجمن اپک و همکاری مؤثر خبرگان صنعت در قالب تفاهمنامه سهجانبه با مرکز پژوهشهای اتاق ایران و کمیسیون خدمات فنی مهندسی و احداث اتاق ایران است. انجمن اپک مطالعه این مجموعه را به مدیران عامل، مدیران قراردادها، مدیران پروژه، کارشناسان حقوقی، مشاوران و تمامی فعالان صنعت توصیه میکند. آشنایی با مفاد و تحلیلهای ارائهشده در این پژوهش میتواند زمینهساز اجرای دقیقتر قراردادها، کاهش ریسکهای قراردادی، پیشگیری از اختلافات و ارتقای بهرهوری پروژههای EPC در کشور باشد. شایان ذکر است فاز دوم این پژوهش نیز توسط انجمن اپک در دست تدوین قرار دارد و در آن، سایر پیوستهای اسناد همسان پیمان EPC با همان رویکرد تخصصی و تحلیلی مورد بررسی قرار خواهند گرفت تا مجموعهای کامل و جامع برای استفاده مدیران، کارفرمایان، پیمانکاران، مشاوران و سایر ذینفعان صنعت فراهم شود.